mentat

Filmy japońskie, o Japonii, godne uwagi (chronologicznie):

Elegia Naniwy – z 1936 roku, reż.: Kenji Mizoguchi, tragedia społeczna, o dziewczynie która poświęca się dla rodziny

Pijany anioł – z 1948 r, Akira Kurosawa, z Toshiro Mifune, o tragicznej sytuacji w powojennej Japonii i ludzkiej godności

Rashomon – z 1950 r, Akira Kurosawa, z Toshiro Mifune, zaliczany do 10 najlepszych filmów w historii kina, historia średniowiecznego zabójstwa – o prawdzie i relatywizmie (który jest Wrotami Demonów), Złoty Lew w Wenecji i Oscar

Dzieci Hiroszimy – z 1952 r, Kaneto Shindo, pierwszy film o tragedii wybuchu bomby atomowej, o nauczycielce która wraca na pogorzelisko, sentymentalny

Życie Oharu – z 1952 r, Kenji Mizoguchi, pięćdziesięcioletnia prostytutka opowiada historię swojego życia, XVII/XVIII wiek

Wrota piekieł – z 1953 r, Teinosuke Kinugasa, Oskar i Grand Prix, dramat o miłości samuraja do zamężnej kobiety, stylistyka japońskiego malarstwa historycznego

Opowieści księżycowe – z 1953 r, Kenji Mizoguchi, alegoryczna opowieść o dwóch wieśniakach, którzy szukając sławy wojennej odkrywają marność świata, XVI w, japońska tradycja i stylistyka malarstwa

Tokijska opowieść – z 1953 r, Jasujiro Ozu, o zderzeniu starego z nowym w japońskiej rodzinie wielopokoleniowej, powolna narracja, pietyzm

Siedmiu samurajów – z 1954 r, Akira Kurosawa, z Toshiro Mifune, perfekcyjny dramat samurajski, o obronie wioski przez roninów przed bandytami, XVI w, oryginalna wersja japońska trwa 6 h, zachodnia parafraza: Siedmiu wspaniałych

Godzilla – z 1954 r, Inoshiro Honda, pierwszy film o Godzilli, prehistorycznym potworze, który zbudzony wybuchem bomby atomowej atakuje Japonię, symbol narodzin zła i upadku wartości po zwycięstwie USA

Miyamoto Musashi – z 1954 r, Hiroshi Inagaki, z Toshiro Mifune, opowieść o bushi z przełomu XVI i XVII w, wielkim mistrzu miecza, twórcy szkoły walki dwoma mieczami, filozofie i autorze Gorin-no sho, który wygrał 60 pojedynków

Harfa birmańska – z 1956 r, Kon Ichikawa, poruszający dramat o II wojnie światowej, o japońskim żołnierzu - harfiście w Birmie, o klęsce Armii Cesarskiej i buddyzmie

Tron we krwi – z 1957 r, Akira Kurosawa, z Toshiro Mifune, adaptacja Makbeta Szekspira, XVI w. w Japonii, o władzy, mroczny, stylizowany na konwencję teatru no

Ballada o Narayamie – z 1958 r, Keisuke Kinoshita, wg japońskiej legendy o starych ludziach którzy umierają na górze Nara, o eutanazji, wg konwencji teatru kabuki, z tradycyjną muzyką (polecam też książkę pt Ballada o Narayamie – z nowelami grozy japońskimi, większość autorów zbioru popełniła samobójstwo)

Ukryta forteca – z 1958 r, Akira Kurosawa, z Toshiro Mifune, komedia samurajska, o księżniczce, bushi i wieśniakach, podróżujących z transportem złota

Ognie polne – z 1959 r, Kon Ichikawa, wstrząsający dramat o grupce żołnierzy japońskich przedzierających się przez dżunglę na Filipinach w 1945 roku, naturalizm, zdjęcia paradokumentalne

Naga wyspa – z 1961 r, Kaneto Shindo, poetycki dramat społeczny, prawie niemy, chłopska rodzina toczy walkę z nędzą i siłami natury, powolna narracja, refleksyjny

Dola człowiecza – z 1961 r, Masaki Kobayashi, 3 cz. dramat wojenny oparty na powieści Jumpei Gomikawy, epicka opowieść o japońskim żołnierzu, o człowieczeństwie, akcja w Mandżurii 1943 – 45 r. (w sumie: 10 h)

Straż przyboczna – z 1961 r, Akira Kurosawa, z Toshiro Mifune, dramat samurajski o roninie który wynajmuje się dwóm walczącym ze sobą klanom, zachodnie parafrazy: Za kilka dolarów więcej (nielegalna – był proces), Ostatni sprawiedliwy

Sanjuro, samuraj znikąd – z 1962 r, Akira Kurosawa, dramat samurajski na podstawie powieści Shugoro Yamamoto, cyniczny bushi pomaga młodym spiskującym o oczyszczenie miasta z korupcji bushi

Seppuku (błędne tłumaczenie: Harakiri) – z 1962 r, Masaki Kobayashi, mój ulubiony dramat samurajski, o młodym bushi zmuszonym do seppuku i mszczącym się za niego ninją – bushi, XVII w.

Kwaidan, czyli opowieści niesamowite – z 1964 r, Masaki Kobayashi, 4 nowele o duchach oparte na opowiadaniach Lafcadio Hearna (Amerykanina, który w XIX w. osiadł w Japonii jako Koizumi Yakumo i stał się narodowym pisarzem Nihonu), atmosfera niesamowitości, zatarcie granic pomiędzy realnością a fantazją

Kobieta z wydm – z 1964 r, Hiroshi Teshigahara, adaptacja powieści Abe Kobo, opowieść o kobiecie i mężczyźnie w scenerii pisakowych wydm, metafora ludzkiego losu, surowa forma

Kobieta diabeł (Onibaba) – z 1965 r, Kaneto Shindo, naturalistyczna opowieść grozy o matce i synowej dobijających rannych bushi w średniowiecznej Japonii, wyrafinowane nawiązanie do teatru no

Rudobrody – z 1965 r, Akira Kurosawa, z Toshiro Mifune, dramat psychologiczny w XIX w., moralitet o lekarzach: starym Rudobrodym i młodym adepcie, i rodzącej się między nimi przyjaźni

Bunt – z 1967 r, Masaki Kobayashi, z Toshiro Mifune, dramat o bushim który buntuje się przeciwko zasadzie bezwzględnego posłuszeństwa w Japonii XVIII w., ascetyczna forma plastyczna, perfekcyjnie prowadzona akcja

Piekło na Pacyfiku – z 1968 r, prod. USA, reż. John Boorman, z Toshiro Mifune i Lee Marvin, dramat wojenny o japońskim i amerykańskim żołnierzu którzy znaleźli się razem na bezludnej wyspie, głęboki film o istocie przyjaźni, sensie życia i przeznaczeniu

Honor samuraja – z 1969 r, Hideo Gosha, dramat samurajski, podupadający ród Sabai próbuje ratować się poprzez kradzież złota shoguna

Tora! Tora! Tora! - z 1970 r, prod. USA – Japonia, reż. Richard Fleischer, widowiskowa rekonstrukcja japońskiego ataku na Pearl Harbor na Hawajach w 1941 r, liczne sekwencje lotnicze, Oscar za efekty specjalne, przemilczenia i błędy historyczne (gdy nie dano Kurosawie wyreżyserować tego filmu, usiłował popełnić seppuku – odratowano go)

Dersu Uzała – z 1975 r, prod. ZSSR – Japonia, reż. Akira Kurosawa, adaptacja powieści Władimira Arseniewa, o starym myśliwym z syberyjskiej tajgi żyjącym w harmonii z przyrodą, Oscar za najlepszy film obcojęzyczny

Imperium zmysłów – z 1976 r, Nagisa Oshima, dramat erotyczny, szokująca historia szalonej miłości w scenerii lat trzydziestych XX w, wyrafinowanie plastyczne, drastyczne sceny erotyczne

Imperium namiętności – z 1978 r, Nagisa Oshima, dramat erotyczny czy raczej skandalizujący dramat obyczajowy, o zakazanej miłości prowadzącej do zbrodni w scenerii japońskiej wsi końca XIX w.

Sobowtór – z 1980 r, Akira Kurosawa, monumentalny samurajski dramat historyczny o wojnach feudalnych rodów w XVI w, refleksyjny i widowiskowy, Grand Prix w Cannes

Shogun – z 1981 r, prod. Wielka Brytania – Japonia, reż. Jerry London, 125 min lub 10 odcinków, z Richard Chamberlain i Toshiro Mifune, o angielskim nawigatorze który dociera pod koniec XVI wieku do Japonii i poznaje jej kulturę, na podstawie powieści Jamesa Clawella

Ballada o Narayamie – z 1983 r, Shohei Imamura, druga adaptacja opowiadania Schichiro Fukazawy – patrz wyżej – z Ken Ogata, Grand Prix w Cannes

Wesołych świąt, panie Lawrence – z 1983 r, prod. Wielka Brytania – Japonia, pierwszy film Nagiso Oshimy na Zachodzie, z muzykiem David Bowie, dramat wojenny o konflikcie pomiędzy komendantem obozu jenieckiego i alianckim oficerem w obozie na Jawie podczas II wojny światowej

Ran (jap. Chaos) – z 1985 r, Akira Kurosawa, plastyczny epicki dramat wojenny o epoce Sengoku (XVI w) będący wolną adaptacją Króla Leara W. Szekspira, o starym daymio i jego trzech synach, Oscar za kostiumy

Mishima (życie w czterech aktach) – z 1985 r, Paul Schrader, z Ken Ogata jako Yukio Mishimą, wystylizowany plastycznie dramat o życiu i śmierci wielkiego japońskiego pisarza, filozofa, działacza społecznego, przywódcy paramilitarnej organizacji Tarcza, który przeciwstawiał się amerykanizacji, relatywizmowi i dedryngoladzie moralnej w Japonii

Akira – z 1988 r, Katsuhiro Otomo, anime SF, o grupie młodych przyjaciół w Tokio przyszłości i tajnym programie badawczym armii, do którego wojskowi chcą wykorzystać jednego z chłopaków, pierwsze docenione poza Japonią anime

Kopiec świetlików (Grobowiec świetlików) – z 1988 r, Isao Takahata, dramat anime, na podstawie powieści Akiyukiego Nosaki, wzruszająca, poruszająca opowieść o osieroconym 14letnim chłopcu opiekującym się młodszą siostrą w niszczonej bombardowaniami amerykańskimi Japonii II wojny światowej

Niebo i ziemia – z 1990 r, film w kooprodukcji, reż. Haruki Kadokawa, dramat historyczny o dwóch wielkich japońskich wodzach z XVI wieku, piękne sceny poetyckie i batalistyczne, o honorze, sensie życia, przeznaczeniu, przyjaźni i miłości

Ghost in the shell (Duch w pancerzu) – z 1995 r, Mamoru Oshi, anime SF, refleksyjne, nastrojowe, podobno najsłynniejsze anime, o istocie człowieczeństwa i życia, ewolucji, "wolnej woli", miłości, sensie życia, doskonałe kontynuacje: Gits 2, Gits: Stand alone complex – serial

Ghost Dog: Droga samuraja – z 1999 r, film w kooprodukcji, reż. Jim Jarmush, z Forest Whitaker, dramat o współczesnym czarnoskórym zawodowym zabójcy który wyznaje Bushido, nawiązanie do Hamagakure i Rashomon – dawnych utworów japońskich, ukazanie nieodwracalnego przemijania wartości rycerskich

Ame Agaru – z 1999 r, prod. Japonia – Francja, reż. Takashi Koizumi, film samurajski wg ostatniego scenariusza Akira Kurosawy, moralitet o mistrzu miecza który jako ronin razem z żoną podróżuje po Japonii

Krąg (The Ring) – z 1999 r, Krąg 0 – z 2000 r, Krąg 2 – z 2002 r, reż. Hideo Nakata, horrory o taśmie video której obejrzenie powoduje śmierć widza, połączenie klasycznej grozy z grozą spowodowaną współczesną techniką, po sukcesie filmów japońskich nieudolne parafrazowanie ich przez wytwórnie z USA

Tabu – jap. Gohatto- z 1999 r, scenariusz i reż. Nagisha Oshima, z Takeshi Kitano, dramat rozgrywający się w środowisku shinsengumi (oddziałów policji broniących szogunatu w XIX wieku w Kioto), skoncentrowany wokół postaci młodego samuraja o niebywałej urodzie, pożądanego przez członków formacji

Lalki – z 2002 r, prod. Japonia – Francja, reż. Takeshi Kitano, trzy przeplatające się nowele o miłości i oddaniu we współczesnej Japonii, wyrafinowany estetyzm nawiązujący do teatru bunraku, porównanie człowieka do lalki

Dark water – z 2002 r, Hideo Nakata, horror, ekranizacja powieści Koji Suzuki, samotna kobieta z córeczką wprowadza się do taniego mieszkania w którym zaczynają się dziać tajemnicze rzeczy

Zatoichi – z 2003 r, Takeshi Kitano, na podstawie książki Kan Shimozawa, opowieść o XIX-wiecznym niewidomym tułaczu, zarabiającym hazardem i masażem, będącym mistrzem miecza

Ju – on: Klątwa – z 2003 r, Ju – on: Klątwa 2 – z 2003 r, reż. Takashi Shimizu, tajemnicze horrory o współczesnych duchach zarażających żywe osoby swoją klątwą, na podstawie tradycyjnych japońskich wierzeń